دانشگاه علوم پزشکی ایران
Iran University of Medical Sciences

فقه و حقوق سلامت

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۸/۴/۹ | 
مسئول کارگروه حجت الاسلام والمسلمین دکتر حمید ستوده

حق بر حیات و سلامت به مثابه یک حق طبیعی برای هر انسانی به شمار می‌آید، و از این رو، هر فردی، حق دارد که در زندگی‌اش، به معیار مطلوب سلامت جسمانی و روانی دست یابد. دامنه این حق و به تبع آن، پژوهش‌های مرتبط با آن نیز، شامل خدمات پزشکی، درمانی، بهداشت عمومی، و محیط زیست خواهد بود، و از سوی دیگر، احیای این حق و تضمین احقاق آن، به مثابه یکی از حقوق بنیادین بشر، بدون توجه به مبانی شرعی این موضوع و دلالت‌ها و الزامات صریح و روشن آن، امکان‌پذیر نیست؛ به ویژه آنکه امروزه، با گستردگی و تنوع کاربردهای علوم پزشکی و فن‌آوری‌های زیستی، و پیدایش مسائل مستحدثه و تأثیر آن در عرصه‌های فردی و اجتماعی زندگی، ضرورت پاسخ‌گویی به چالش‌های فقهی و حقوقی در مسائل مورد ابتلای حوزه سلامت، نمایان‌تر شده است؛ و اگرچه به کارگیری این گونه از فناوری‌ها در عرصه درمان بیماران، موجبات گشایش و سهولت فراوان در امورگشته، اما همه آثار چنین پیشرفت‌هایی، قابل پیش‌بینی نیست و احتمال برخی سوءاستفاده‌ها از لوازم و پیامدهای آن‌ وجود دارد.
 از این رو، کارگروه فقه و حقوق سلامت در مرکز توسعه پژوهش‌های بین رشته‌ای (معارف اسلامی و علوم سلامت)، در دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی ایران، برای شناخت رهیافت شریعت اسلامی درباره «سلامت»، با بهره‌گیری از دانش‌های مختلفی همچون فقه، حقوق و پزشکی، مطالعات میان رشته‌ای را در راستای تحقیق، نظریه‌‌پردازی و نظام‌سازی بر عهده گرفته است؛ با رویکرد سلامت محور به انسان افق‌های پیش روی عالَم پزشکی را، در راستای آموزه‌‌های وحیانی برای صیانت از حق بر حیات و سلامت انسان، و تحکیم اخلاق و معنویت در این مسیر هدایت‌گر باشد.
 همچنین، فرایند علمی در این قلمرو، می‌تواند به ارتقای تفکر و تعمیق مطالعات بین رشته‌ای در این مسیر منتهی گردد و در ابعاد مختلف، به ویژه در تحقیقات پزشکی، شکلی عملی و کاربردی به خود بگیرد و سرانجام این گونه از تلاش‌ها و تکاپوها بتواند اهتمام بیشتر صاحبان منصب، متخصصان و مردم را نسبت به رعایت حقوق بیماران برانگیزد و در حلّ برخی از چالش‌های علمی مفید افتد.

محورهای پژوهش

الف) محورهای فقهی
  1. "فقه معاینه"، عرصه وسیعی از فعالیت‌های پزشکی را شامل می‌شود که در تمامی رشته‌های پزشکی مشترک است.
  2. "فقه درمان" گرایش دیگری در فقه پزشکی است که در این عرصه، روش‌های درمانی تهاجمی و غیر تهاجمی مانند دارو درمانی، ‌جراحی، یا رفتار درمانی از منظر فقهی بررسی می‌گیرد.
  3. "فقه فناوری‌های نوین پزشکی" شامل دست‌آوردهای جدید علم پزشکی مانند پیوند اعضا، مهندسی ژنتیک، ‌سلول‌های بنیادین و... است که به خصوص در این عرصه، مسائل جدید فراوانی پیش روی فقه اسلامی باز شده است که باید به این نیازها پاسخ داده شود.
  4. "فقه بهداشت " به بررسی مدل‌ها و ابزارهای پایش بهداشت فردی و اجتماعی و بررسی مسائل فقهی درباره محبط زیست و چالش‌های مختلف در این حوزه می‌پردازد.
ب) محورهای حقوقی

         ۱. منابع و مبانی انواع مسؤولیت‌های ناشی از حرفه پزشکی و آثار آن
         ۲. ادله اثبات در جرایم و تخلفات پزشکی
         ۳. صلاحیت مراجع قضایی و آیین دادرسی در پرونده‌های تخلفات پزشکی
         ۴. حقوق بیماران
         ۵.  ابعاد حقوقی تکنیک‌های نوین در زیست فناوری
         ۶ . پزشکی قانونی
         ۷.  حقوق مالی و اقتصادی در پزشکی


 

دفعات مشاهده: 158 بار   |   دفعات چاپ: 18 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر